شمس الدين الشهرزوري

مقدمه 29

رسائل الشجرة الإلهية في علوم الحقائق الربانية

نگه‌دارى هر يك از آنها به وسيلهء ديگرى ، معتقد است كه برخى مسائل علم الهى نيز ممكن است بر اين مبدأ مبتنى شود . شهرزورى ضمن نقل شبههء فخر رازي در تعريف مبدأ وحوزهء شمول آن مبنى بر اين كه مبدأ در هر علم بايد شامل همه يا أكثر مسائل آن علم شود ودر مورد هيولى وصورت كه يكى از مسائل علم طبيعي است ، چنين نيست وردّ اين شبهه ونيز ذكر چند مبدأ ديگر ، نظر أبو البركات بغدادي را در باب اطلاقات هفت‌گانهء مبدأ واز جمله علل اربع مشهور ارسطوئى كه به اشتراك اسم بر آنها صدق مىكند ، ذكر كرده ووعده مىدهد كه در جاى خود به تفصيل به تحقيق اين موضوع خواهد پرداخت . وى در آخر اين مبحث ، فلسفهء تغيير مشى خود را مبنى بر اثبات هيولى وصورت در طبيعيات ، با آن كه بنا بر مشرب أرسطو جاى اثبات آنها در الهيات است ، اين چنين تبيين وتحليل كرده است : چون مسائل هيولى وصورت بر دو مسألهء طبيعي ، يعنى تناهى ابعاد ونفى جزء لا يتجزى مبتنى است ، پس جاى بحث از هيولى وصورت در طبيعيات است . مبحث دوم ، به تبيين وتوضيح پانزده اصطلاح وموارد كاربرد آنها در طبيعيات پرداخته وبه اجمال ، آنها را تعريف كرده است واز آن جمله است « طبيعت » كه به اطلاقات مختلف آن پرداخته وضمن آن ، علت نامگذارى « علم طبيعي » نيز روشن شده است . قسم اوّل ، در أمور عامّ أجسام است ودر ده فصل تنظيم شده است : فصل أول ، در تعريف واثبات جسم است . در اين فصل ابتدأ سه موضوع مطرح مىشود : 1 - اثبات جسم . 2 - تعريف جسم .